SDG 3: Sog'liq va farovonlik

Umumiy ma'lumot

Barqaror rivojlanishning 3-maqsadi sog'lom turmush tarzini ta'minlash va barcha yoshdagi kishilarning farovonligiga ko'maklashishga qaratilgan. Keyingi o'rinlarda bu maqsad SDG 3 deb yuritiladi.

SDG 3 sog'lom turmushning turli jihatlarini qamrab oladi. Unda onalar salomatligi, bolalar omon qolishi, yuqumli va yuqumli bo'lmagan kasalliklar, ruhiy salomatlik hamda sifatli tibbiy xizmatlardan teng foydalanish masalalari markaziy o'rin tutadi.

Asosiy maqsadlar va ko'rsatkichlar

SDG 3 ni amalga oshirish uchun 13 maqsad va 28 ta ko'rsatkich belgilangan. Birinchi 9 tasi natijaviy maqsadlar bo'lib, ular quyidagilarni qamrab oladi:

• onalar o'limini kamaytirish
• yangi tug'ilgan chaqaloqlar va 5 yoshgacha bo'lgan bolalar o'limini kamaytirish
• yuqumli kasalliklarga qarshi kurashish
• yuqumli bo'lmagan kasalliklardan o'limni kamaytirish va ruhiy salomatlikni yaxshilash
• giyohvandlikning oldini olish va davolash
• yo'l-transport hodisalari oqibatidagi o'lim va jarohatlarni kamaytirish
• jinsiy va reproduktiv salomatlik xizmatlaridan foydalanishni kengaytirish
• umumiy sog'liqni saqlash qamroviga erishish
• xavfli kimyoviy moddalar va ifloslanish oqibatidagi kasallanishni kamaytirish

Amalga oshirish vositalari

SDG 3 maqsadlarining qolgan to'rttasi uni amalga oshirish vositalari bo'lib, sog'liqni saqlash tizimining barqarorligini mustahkamlashga xizmat qiladi.

• JSSTning tamaki nazorati bo'yicha xalqaro konvensiyalarini amalga oshirish
• tadqiqot, dori vositalari va vaksinalardan universal foydalanishni qo'llab-quvvatlash
• rivojlanayotgan mamlakatlarda sog'liqni saqlashni moliyalashtirish va tizimni mustahkamlash
• global sog'liq xavflari bo'yicha erta ogohlantirish tizimlarini takomillashtirish

Global holat va dolzarb muammolar

SDG 3 barcha erkaklar va ayollar uchun tibbiy xizmatlardan teng foydalanishni ta'minlaydigan universal tibbiy qamrovga erishishga qaratilgan. U yangi tug'ilgan chaqaloqlar va 5 yoshgacha bo'lgan bolalar o'limining oldini olish, epidemiyalarni tugatish, iqtisodiy va ijtimoiy tengsizlik, urbanizatsiya hamda iqlim inqirozi bilan bog'liq xavflarga ham e'tibor qaratadi.

2030-yil kun tartibidagi asosiy masalalardan biri salomatlik va farovonlikni ta'minlashdir. COVID-19 pandemiyasi global sog'liq tizimlari qanchalik sezgir ekanini ko'rsatib berdi va bu yo'nalishda jiddiy investitsiyalar zarurligini yana bir bor tasdiqladi.

Bolalar va onalar salomatligi

Har bir bolaning omon qolishi va rivojlanishini ta'minlash yuqori ta'sirli chora-tadbirlarni talab qiladi. Bunga sifatli prenatal, tug'ruq va tug'ruqdan keyingi parvarish, immunizatsiya, yuqumli kasalliklardan himoya qilish hamda yetarli va to'yimli oziq-ovqatdan foydalanish imkoniyatini kengaytirish kiradi.

Onalar o'limini kamaytirish ham ushbu maqsadning eng muhim yo'nalishlaridan biridir. Malakali tibbiy yordam, shoshilinch akusherlik xizmati va ayollar salomatligi bo'yicha xabardorlikni oshirish bu jarayonda hal qiluvchi omil hisoblanadi.

Asosiy statistika va xavflar

UNDP ma'lumotlariga ko'ra, har 2 soniyada 30 yoshdan 70 yoshgacha bo'lgan bir kishi yurak-qon tomir kasalliklari, surunkali nafas yo'llari xastaliklari, diabet yoki saraton kabi yuqumli bo'lmagan kasalliklar sababli bevaqt vafot etadi.

Dunyo bo'ylab 2019-yilda 2.4 million chaqaloq bevaqt vafot etgan va kuniga taxminan 6 700 ta neonatal o'lim qayd etilgan. O'rtacha umr ko'rish davomiyligi oshayotganiga qaramay, ko'plab mamlakatlarda ona-bola salomatligi bo'yicha SDG ko'rsatkichlariga erishish uchun hali katta ishlar talab etiladi.

Kelajak uchun ustuvor yo'nalishlar

Onalar o'limini kamaytirish, toza suv va sanitariya xizmatlaridan foydalanishni kengaytirish, bezgak, sil, poliomiyelit va OIV/OITS tarqalishini qisqartirish SDG 3ning ustuvor yo'nalishlari bo'lib qolmoqda.

Raqamli texnologiyalar, elektron tibbiy yozuvlar va onlayn tibbiy resurslar esa sog'liqni saqlash tizimining samaradorligini oshirib, bemorlar parvarishini yaxshilashga xizmat qilmoqda.