SDG 4: Sifatli ta'lim

Umumiy ma'lumot

Barqaror rivojlanishning 4-maqsadi barchani qamrab oluvchi, teng huquqli hamda sifatli ta'limni ta'minlash va barcha uchun uzluksiz ta'lim olish imkoniyatini kengaytirishga qaratilgan. Keyingi o'rinlarda bu maqsad SDG 4 deb yuritiladi.

SDG 4 ni amalga oshirish uchun 10 ta maqsad va taraqqiyot yo'lini belgilash uchun 11 ta ko'rsatkich mavjud. Birinchi 7 ta maqsad natijaga asoslangan maqsadlar bo'lib, ular ta'limning barcha bosqichlarida sifat va tenglikni ta'minlashni ko'zda tutadi.

Asosiy maqsadlar va natijalar

SDG 4 doirasida quyidagi yo'nalishlarga alohida e'tibor qaratiladi:

• bepul boshlang'ich va o'rta ta'limdan foydalanish imkoniyati
• sifatli maktabgacha ta'limdan teng foydalanish
• texnikum, kasb-hunar va oliy ta'lim imkoniyatlarini kengaytirish
• mehnat bozorida muvaffaqiyatga erishish uchun zarur ko'nikmalarga ega shaxslar sonini ko'paytirish
• ta'lim sohasidagi har qanday kamsitishlarga barham berish
• umumiy savodxonlik va hisoblash qobiliyatini shakllantirish
• barqaror rivojlanish va fuqarolik ta'limidan foydalanish imkoniyatini yaratish

Maqsadga erishish vositalari

Sifatli ta'limga erishish uchun faqat o'quv dasturlarini yangilash yetarli emas. Ta'lim muhitini xavfsiz, inklyuziv va zamonaviy qilish bo'yicha tizimli yondashuv talab etiladi.

• inklyuziv va xavfsiz maktablarni qurish hamda modernizatsiya qilish
• rivojlanayotgan mamlakatlar uchun oliy ta'lim stipendiyalarini kengaytirish
• malakali o'qituvchilar sonini oshirish va ularni muntazam tayyorlash

Tenglik va kirish imkoniyati

SDG 4 bolalar va yoshlarning sifatli, oson va teng ta'lim olishiga e'tibor beradi. Maqsadlardan yana biri umumiy savodxonlikka erishish bo'lib, bu bilim va amaliy ko'nikmalarning keng ommaga yetib borishini anglatadi.

O'ta qashshoqlik, qo'zg'olonlar, mojarolar va boshqa omillar ko'plab rivojlanayotgan mamlakatlarda ta'lim tizimining izchil rivojlanishini sekinlashtiradi. Ehtiyojmand oilalar farzandlari ko'pincha tengdoshlarga qaraganda maktabni tark etish xavfiga ko'proq duch keladi.

Qishloq va shahar hududlari o'rtasidagi nomutanosiblik ham ta'limda tengsizlikni kuchaytiradi. Ayrim hududlarda maktabga qatnashish ko'rsatkichlari sezilarli darajada yaxshilangan bo'lsa-da, oradagi tafovutlar hanuz saqlanib qolmoqda.

Ta'lim tizimini takomillashtirish

Ta'lim hamma uchun tamoyili asosida dunyo bo'ylab ta'lim tizimini takomillashtirish bo'yicha keng qamrovli ishlar olib borilmoqda. 1990-yildan boshlab ta'limda xalqaro rivojlanish kurslariga e'tibor kuchaydi va BRM doirasida SDG 4 ta'limni barqaror rivojlanish, davlat qurilishi va tinchlik uchun muhim vosita sifatida mustahkamladi.

O'qish, yozish va hisoblash kabi ko'nikmalarga ega bo'lish bolalar va yoshlarning kelajak imkoniyatlarini sezilarli kengaytiradi. Globallashuv va texnologik o'zgarishlar sharoitida ta'lim faqat maktabga qatnashish bilan emas, balki zamonaviy ko'nikmalarni egallash bilan ham o'lchanadi.

Shu bois SDG 4 ning asosiy maqsadi o'quvchilar hayot sifatini va jamiyat kelajagini yaxshilaydigan inklyuziv, sifatli ta'lim tizimini yaratishdan iborat.

COVID-19 va ta'limga ta'siri

COVID-19 pandemiyasi ta'lim tizimiga jiddiy salbiy ta'sir ko'rsatdi. 2020-yilda maktablarning ommaviy yopilishi dunyo bo'ylab o'quv natijalarini pasaytirdi va milliardlab bolalar hamda yoshlarni ta'lim olish imkoniyatidan vaqtincha mahrum qildi.

Masofaviy ta'limga o'tish jarayonida ko'plab oilalarda internet, qurilma va texnologik imkoniyatlar yetishmadi. Bu ayniqsa kam ta'minlangan qatlamlar uchun ta'limdagi nomutanosiblikni yanada kuchaytirdi.

Pandemiya shuni ko'rsatdiki, sifatli ta'limga erishish uchun raqamli infratuzilma, o'qituvchilarni tayyorlash va moslashuvchan o'quv tizimlari zarur.