SDG 8: Munosib ish o‘rinlari va iqtisodiy o‘sish
Asosiy g‘oya
Keng qamrovli va barqaror iqtisodiy o‘sish hamda barcha uchun bandlik va munosib mehnat qilish imkoniyatlarini ta’minlashga ko‘maklashish.
Umumiy ma’lumot
Barqaror rivojlanishning 8-maqsadi keng qamrovli va barqaror iqtisodiy o‘sish hamda barcha uchun bandlik va munosib mehnat qilish imkoniyatlarini ta’minlashga ko‘maklashishga qaratilgan. Keyingi o‘rinlarda bu maqsad SDG 8 deb yuritiladi.
SDG 8 ni amalga oshirish uchun 12 maqsad va taraqqiyot yo‘lini belgilash uchun 17 ta ko‘rsatkich mavjud.
Asosiy maqsadlar
Birinchi o‘ntalik maqsadlar maqsadli natijalar deb yuritiladi va ular quyidagilarni qamrab oladi:
- barqaror iqtisodiy o‘sish
- iqtisodiy samaradorlikni oshirish uchun diversifikatsiya, innovatsiyalar va modernizatsiya
- ish o‘rinlari yaratish va korxonalar o‘sishini qo‘llab-quvvatlash siyosatini rag‘batlantirish
- iste’mol va ishlab chiqarishda resurslardan foydalanish samaradorligini oshirish
- to‘liq bandlik va teng haq to‘lanadigan munosib mehnat
- bandlikka ko‘maklashish
- yoshlarni ta’lim va tarbiyalash
- zamonaviy qullik, odam savdosi va bolalar mehnatiga barham berish
- mehnat huquqlarini himoya qilish va xavfsiz mehnat muhitini yaratish
- sog‘lom va barqaror turizmni rivojlantirish, bank, sug‘urta va moliyaviy xizmatlardan hamma teng foydalanishi
Yutuq vositalari
Bundan tashqari, qolgan ikki maqsad yutuq vositalari hisoblanadi va ular quyidagilarni o‘z ichiga oladi:
- savdoni rivojlantirish uchun yordam berish hajmini oshirish
- yoshlar bandligining global strategiyasini ishlab chiqish
Global holat va iqtisodiy xatarlar
Mazkur maqsad har bir mamlakatning iqtisodiy sektoridan, irqi va madaniyatidan qat’i nazar, fuqarolarning yaxshi hayot uchun zarur ehtiyojlarini ta’minlashga qaratilgan. Dunyo aholisining qariyb yarmi hali ham kuniga taxminan 2 AQSh dollari ekvivalenti bilan yashaydi.
Ko‘p joylarda ish bilan band bo‘lish qashshoqlikdan xalos bo‘lishni kafolatlamaydi. Noto‘g‘ri taraqqiyot va nomutanosib iqtisodiy siyosat qashshoqlikni bartaraf etishga to‘sqinlik qilishi mumkin.
COVID-19 pandemiyasi esa dunyoni Buyuk Depressiyadan keyingi eng yomon global iqtisodiy inqirozlardan biriga olib keldi va o‘sish sur’atlariga salbiy ta’sir ko‘rsatdi.
Bandlik va mehnat bozori
2008-yilgi iqtisodiy inqiroz va global retsessiyaning uzoq davom etgan ta’siriga qaramay, o‘tgan o‘n yilliklarda ayrim hududlarda ishchilarning o‘ta qashshoqlikda yashashi kamaydi. Shunga qaramay, bandlikning o‘sish darajasi ko‘plab mamlakatlarda sekinlashib bormoqda.
Barcha xodimlarning katta qismi hali ham rasmiy mehnat shartnomasiga ega emas. Bu esa ijtimoiy himoya, munosib daromad va mehnat xavfsizligi bilan bog‘liq muammolarni kuchaytiradi.
Kelajak ustuvor yo‘nalishlari
SDG 8 kelib chiqishi, irqi va jinsidan qat’i nazar, barcha ishchilar uchun barqaror va adolatli iqtisodiy o‘sishni rag‘batlantirishga qaratilgan. Bu diversifikatsiya, texnologik yangilanish va innovatsiyalar orqali iqtisodiy samaradorlikni oshirishni anglatadi.
Kelgusida yuqori qo‘shilgan qiymatga ega, mehnatni ko‘p talab qiluvchi tarmoqlarga e’tibor qaratish, yoshlar bandligini kuchaytirish va munosib mehnat standartlarini mustahkamlash asosiy vazifa bo‘lib qoladi.