SDG 9: Munosib ish o'rinlari va iqtisodiy o'sish
Asosiy g'oya
Keng qamrovli va barqaror iqtisodiy o'sish hamda barcha uchun bandlik va munosib mehnat qilish imkoniyatlarini ta'minlashga ko'maklashish.
Umumiy ma'lumot
Barqaror rivojlanishning 8-maqsadi keng qamrovli va barqaror iqtisodiy o'sish hamda barcha uchun bandlik va munosib mehnat qilish imkoniyatlarini ta'minlashga qaratilgan. Keyingi o'rinlarda bu maqsad SDG 8 deb yuritiladi.
SDG 8 ni amalga oshirish uchun 12 maqsad va taraqqiyot yo'lini belgilash uchun 17 ko'rsatkich mavjud.
Asosiy maqsadlar va ko'rsatkichlar
Birinchi o'ntalik maqsadlar maqsadli natijalar sifatida qaraladi va ular quyidagilarni o'z ichiga oladi:
- barqaror iqtisodiy o'sish
- iqtisodiy samaradorlikni oshirish uchun diversifikatsiya, innovatsiyalar va modernizatsiya
- ish o'rinlari yaratish va korxonalar o'sishini qo'llab-quvvatlash siyosatini rag'batlantirish
- iste'mol va ishlab chiqarishda resurslardan foydalanish samaradorligini oshirish
- to'liq bandlik va teng haq to'lanadigan munosib mehnat
- bandlikka ko'maklashish
- yoshlarni ta'lim va tarbiyalash
- zamonaviy qullik, odam savdosi va bolalar mehnatiga barham berish
- mehnat huquqlarini himoya qilish va xavfsiz mehnat muhitini yaratish
- sog'lom va barqaror turizmni rivojlantirish, bank, sug'urta va moliyaviy xizmatlardan hamma teng foydalanishini ta'minlash
Maqsadga erishish vositalari
Qolgan ikki maqsad yutuq vositalari hisoblanadi va ular quyidagilardan iborat:
- savdoni rivojlantirish uchun yordam hajmini oshirish
- yoshlar bandligining global strategiyasini ishlab chiqish
Global iqtisodiy holat
Dunyo aholisining qariyb yarmi hali ham kuniga taxminan 2 AQSh dollari ekvivalentida yashaydi. Ko'p joylarda ish bilan band bo'lish qashshoqlikdan xalos bo'lishni kafolatlamaydi.
2018-yilda aholi jon boshiga real YalMning global o'sish sur'ati 2 foizni tashkil etdi. Kam rivojlangan mamlakatlar uchun esa bu ko'rsatkich 2018-yilda 4,5 foizni, 2019-yilda 4,8 foizni tashkil etdi, biroq bu SDG 8 da ko'zda tutilgan 7 foizlik o'sish sur'atidan kamroq edi.
Inqirozlar va bandlik bozori
COVID-19 pandemiyasi dunyoni Buyuk Depressiyadan keyingi eng yomon global iqtisodiy inqirozga olib keldi.
2008-yilgi iqtisodiy inqiroz va global retsessiyaning uzoq davom etgan ta'siriga qaramay, bir muddat davomida rivojlanayotgan mamlakatlarda bandlikning o'sishi kuzatilgan bo'lsa-da, so'nggi yillarda o'sish sur'atlari sekinlashdi va tengsizlik kuchaydi.
2008-yildan beri bandlikning o'sishi yiliga o'rtacha 0,1 foizni tashkil etib, 2000 va 2007-yillardagi 0,9 foizlik ko'rsatkichdan ancha past bo'ldi. Barcha xodimlarning 60 foizdan ortig'i mehnat shartnomasiga ega emas.
Kelgusi ustuvor yo'nalishlar
SDG 8 irqi va jinsidan qat'i nazar barcha ishchilar uchun barqaror va adolatli iqtisodiy o'sishni rag'batlantirishga qaratilgan. Bu diversifikatsiya, texnologik yangilash va innovatsiyalar, jumladan yuqori qo'shilgan qiymatga ega va mehnatni ko'p talab qiluvchi tarmoqlarga e'tibor qaratish orqali iqtisodiy samaradorlikni oshirishni anglatadi.
Kelgusida ish o'rinlarini ko'paytirish, yoshlar va ayollar bandligini kuchaytirish, xavfsiz mehnat muhitini yaratish va ijtimoiy himoyani mustahkamlash ushbu maqsadga erishishning asosiy yo'nalishlari bo'lib qoladi.