SDG 10: Tengsizlikni kamaytirish
Asosiy g'oya
Mamlakatlar o'rtasidagi va ichida mavjud bo'lgan tengsizlikni qisqartirish.
Umumiy ma'lumot
Barqaror rivojlanishning 10-maqsadi mamlakatlararo va ichki tengsizlik darajasini qisqartirishga qaratilgan. Keyingi o'rinlarda bu maqsad SDG 10 deb yuritiladi.
SDG 10 ni amalga oshirish uchun 10 maqsad va taraqqiyot yo'lini belgilash uchun ko'rsatkichlar mavjud.
Maqsadli natijalar
Birinchi 7 ta maqsad maqsadli natijalar deb yuritiladi va ular quyidagilarni qamrab oladi:
- daromadlar tengsizligini kamaytirish
- umumjahon ijtimoiy, iqtisodiy va siyosiy inklyuziyaga ko'maklashish
- teng imkoniyatlarni ta'minlash va kamsitishlarni tugatish
- tenglikni ta'minlovchi fiskal va ijtimoiy siyosatni qabul qilish
- jahon moliya bozorlari va institutlarini tartibga solishni takomillashtirish
- rivojlanayotgan mamlakatlarning moliya institutlarida vakolatlarini kuchaytirish
- mas'uliyatli va yaxshi boshqariladigan migratsiya siyosatini rivojlantirish
Maqsadga erishish vositalari
Qolgan 3 maqsad erish vositasi bo'lib, ular quyidagilardan iborat:
- rivojlanayotgan mamlakatlar uchun maxsus va differentsial rejimni joriy qilish
- kam rivojlangan mamlakatlarda rivojlanishga yordam berish va investitsiyalarni rag'batlantirish
- migrantlarning pul o'tkazmalari uchun tranzaksiya xarajatlarini kamaytirish
Daromad va ijtimoiy tafovutlar
SDG 10 aholining eng quyi 40 foizi daromadlari o'sishini milliy o'rtacha ko'rsatkichdan yuqori sur'atlarga chiqarishni maqsad qiladi. Bu maqsad SDG 1 bilan chambarchas bog'liq bo'lib, o'ta qashshoqlikka barham berish jarayonini to'ldiradi.
2012-2017-yillarda 73 mamlakatda aholining eng quyi 40 foizi daromadlari o'sgani qayd etilgan. Shunga qaramay, ma'lumotlarga ega bo'lgan ko'plab mamlakatlarda ushbu qatlam umumiy daromad yoki iste'molning 25 foizidan kam ulushga ega bo'lib qolmoqda.
Tengsizlikning ko'rinishlari
Tengsizlik iqtisodiy holat, jins, nogironlik, irqiy mansublik, ijtimoiy maqom va kamsitishning turli shakllarida namoyon bo'ladi.
Salomatlik, ifloslanish va atrof-muhit bilan bog'liq muammolar ko'pincha tengsizlik bilan uzviy bog'liq bo'ladi. Ba'zan bu muammolar mahalliy va aborigen jamoalar, etnik ozchiliklar hamda past ijtimoiy-iqtisodiy maqomga ega qatlamlarga kuchliroq ta'sir qiladi.
Migratsiya va global xavflar
Atrof-muhitni muhofaza qilish bo'yicha tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, ayrim jamoalar sog'liq va atrof-muhit uchun uzoq muddatli xavf tug'diradigan ifloslanish va toksik muhitlarda yashashga ko'proq duch keladi.
Globallashuv jarayonida migratsiya, ko'chish va mulkdan mahrum bo'lish bilan bog'liq holatlar ko'pincha marginallashgan guruhlarning zaifligini oshiradi. Shu sababli tartibli, xavfsiz, muntazam va mas'uliyatli migratsiya siyosatini takomillashtirish muhim yo'nalish bo'lib qoladi.
Kelgusi ustuvor yo'nalishlar
Tengsizlik ruhiy va jismoniy salomatlik, ijtimoiy kapital, ijtimoiy singdirish va birlashish kabi yo'nalishlar bilan chambarchas bog'liq.
Kelgusida inklyuziv siyosatlarni kuchaytirish, kamsitishning barcha shakllarini bartaraf etish, iqtisodiy imkoniyatlarni kengaytirish va zaif guruhlar manfaatlarini tizimli qo'llab-quvvatlash SDG 10 ga erishishning asosiy shartlaridan bo'lib qoladi.