SDG 11: Barqaror shaharlar va aholi yashash joylari

Umumiy ma'lumot

Barqaror rivojlanishning 11-maqsadi shahar va aholi yashash joylarining ochiqligi, xavfsizligi, mustahkamligi va ekologik barqarorligini ta'minlashga qaratilgan. Keyingi o'rinlarda bu maqsad SDG 11 deb yuritiladi.

2015-yilda Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasi tomonidan belgilangan barqaror rivojlanish maqsadlaridan biri sifatida SDG 11 shaharlardagi rivojlanish ijtimoiy, iqtisodiy va ekologik barqarorlikni muvozanatlashtirishi kerakligini ta'kidlaydi.

SDG 11 ni amalga oshirish uchun 11 maqsad va taraqqiyot yo'lini belgilash uchun 14 ko'rsatkich mavjud.

Maqsadli natijalar

Birinchi 7 ta maqsad maqsadli natijalar deb yuritiladi va ular quyidagilarni o'z ichiga oladi:

• qulay, xavfsiz va arzon uy-joy, asosiy xizmatlar hamda xarobalarni obodonlashtirish
• xavfsiz, arzon, qulay va barqaror transport tizimlarini rivojlantirish
• inklyuziv, barqaror urbanizatsiya va barcha mamlakatlarda aholi punktlarini birgalikda, integratsiyalashgan va barqaror rejalashtirish hamda boshqarish imkoniyatlarini oshirish
• jahon madaniy va tabiiy merosini himoya qilish va saqlash bo'yicha sa'y-harakatlarni kuchaytirish
• favqulodda vaziyatlarda halok bo'lganlar va jabrlanganlar sonini kamaytirish, global yalpi ichki mahsulotga nisbatan to'g'ridan-to'g'ri iqtisodiy yo'qotishlarni kamaytirish
• havo sifati, shahar va boshqa chiqindilarni boshqarishga alohida e'tibor berish orqali shaharlarda aholi jon boshiga atrof-muhitga salbiy ta'sirni kamaytirish
• xavfsiz, inklyuziv va qulay, yashil hamda jamoat joylariga universal kirishni ta'minlash

Maqsadga erishish vositalari

Maqsadga erishish uchun quyidagi vositalardan foydalaniladi:

• milliy va mintaqaviy rivojlanishni rejalashtirishni kuchaytirish orqali shaharlar, shahar atrofi va qishloqlar o'rtasidagi ijobiy iqtisodiy, ijtimoiy va ekologik aloqalarni qo'llab-quvvatlash
• inklyuziv, resurslardan samarali foydalanish, iqlim o'zgarishini yumshatish va unga moslashish, ofatlarga chidamlilik hamda favqulodda vaziyatlar bo'yicha Senday asosiga muvofiq vazifalar ishlab chiqish va amalga oshirish bo'yicha integratsiyalashgan siyosat va rejalarni qabul qiladigan hamda amalga oshiradigan shaharlar va aholi punktlari sonini ko'paytirish
• kam rivojlangan mamlakatlarni mahalliy materiallardan foydalangan holda ularga barqaror va bardoshli binolarni qurishda moliyaviy va texnik yordam orqali qo'llab-quvvatlash

Urbanizatsiya va resurs bosimi

Dunyo bo'ylab shaharlar yer maydonining atigi 3 foizini egallaydi, lekin ular energiya iste'molining 60-80 foizini va uglerod chiqindilarining 75 foizini tashkil qiladi.

Urbanizatsiyaning kuchayishi oziq-ovqat, energiya va suv kabi asosiy resurslarga kirishni kengaytirish va yaxshilashni talab qiladi. Bundan tashqari sanitariya, sog'liqni saqlash, ta'lim, mobillik va axborot kabi asosiy xizmatlarga ehtiyoj ham oshib bormoqda.

Global muammolar

Shaharlardagi talablar global miqyosda to'liq qondirilmayapti va bu o'sib borayotgan kelajakdagi ehtiyojlarni qondirish uchun shaharlarning hayotiyligi va xavfsizligi oldida jiddiy muammolarni yuzaga keltiradi.

Shu sababli barqaror shaharlarni shakllantirish nafaqat infratuzilma masalasi, balki ijtimoiy tenglik, ekologik himoya va xavfsiz turmush sifatini ta'minlash bilan ham bog'liqdir.

Kelgusi ustuvor yo'nalishlar

Kelgusida arzon uy-joy, barqaror transport, chiqindilarni samarali boshqarish, yashil hududlarni kengaytirish va ofatlarga chidamli infratuzilmani rivojlantirish SDG 11 ning asosiy ustuvor yo'nalishlari bo'lib qoladi.

Shaharlar va aholi yashash joylarini inklyuziv, xavfsiz va ekologik jihatdan barqaror qilish uchun davlat, mahalliy hamjamiyat va xalqaro hamkorlar o'rtasida uzviy hamkorlik zarur.