SDG 12: Mas'uliyatli iste'mol va ishlab chiqarish

Umumiy ma'lumot

Barqaror rivojlanishning 12-maqsadi oqilona iste'mol qilish va ishlab chiqarish modellariga o'tishni ta'minlashga qaratilgan. Keyingi o'rinlarda bu maqsad SDG 12 deb yuritiladi.

Birlashgan Millatlar Tashkiloti tomonidan 2015-yilda belgilangan 17 ta barqaror rivojlanish maqsadlaridan biri sifatida SDG 12 resurslardan unumli foydalanish, energiya samaradorligini oshirish, barqaror infratuzilmani ta'minlash, asosiy xizmatlardan foydalanish, yashil va munosib ish o'rinlarini ta'minlash hamda hamma uchun yaxshi hayot sifatini yaxshilashga xizmat qiladi.

SDG 12 ni amalga oshirish uchun 2030-yilgacha 11 maqsad va taraqqiyot yo'lini belgilash uchun 13 ko'rsatkich mavjud.

Maqsadli natijalar

Birinchi 8 ta maqsad maqsadli natijalar deb yuritiladi va ular quyidagilarni qamrab oladi:

• barqaror iste'mol va ishlab chiqarish namunalari bo'yicha 10 yillik dasturlarni amalga oshirish
• tabiiy resurslarni barqaror boshqarish va ulardan samarali foydalanishga erishish
• chakana va iste'molchi darajasida aholi jon boshiga to'g'ri keladigan global oziq-ovqat chiqindilarini yarmiga kamaytirish hamda ishlab chiqarish va ta'minot zanjirlarida oziq-ovqat yo'qotishlarini, shu jumladan hosildan keyingi yo'qotishlarni kamaytirish
• kimyoviy moddalar va barcha chiqindilarni butun hayot aylanishi davomida ekologik jihatdan oqilona boshqarishga erishish
• oldini olish, kamaytirish, qayta ishlash va qayta foydalanish orqali chiqindilarni ishlab chiqarishni kamaytirish
• kompaniyalarni barqaror amaliyotlarni qabul qilishga undash
• barqaror davlat xaridlari amaliyotini ilgari surish
• hamma joyda odamlar barqaror rivojlanish uchun tegishli ma'lumot va xabardorlikka ega bo'lishini ta'minlash

Maqsadga erishish vositalari

Maqsadga erishish uchun quyidagi vositalardan foydalaniladi:

• rivojlanayotgan mamlakatlarning ilmiy va texnologik salohiyatini mustahkamlashda qo'llab-quvvatlash
• barqaror rivojlanish ta'sirini monitoring qilish vositalarini ishlab chiqish va joriy etish
• isrofgarchilikni rag'batlantiradigan qazib olinadigan yoqilg'i subsidiyalari kabi bozor buzilishlarini bartaraf etish

Global holat va xavflar

Dunyo aholisining ortib borayotgani tabiiy resurslardan beqaror foydalanish bilan birga sayyoramizga halokatli ta'sir ko'rsatmoqda. Bu iqlim o'zgarishi, ekotizimlarning buzilishi va ifloslanish darajasining oshishiga olib keladi.

Shu bois barqaror iste'mol va ishlab chiqarish hukumatlarni, korxonalarni va fuqarolarni kamroq xarajat bilan ko'proq va yaxshiroq ishlashga ilhomlantiradi, chunki u atrof-muhitni buzmasdan iqtisodiy o'sishga yordam beradi.

Iqtisodiyot va jamiyat uchun ahamiyati

Resurslar samaradorligini oshirish barqaror turmush tarzini targ'ib qiladi. Bundan tashqari, barqaror iste'mol va ishlab chiqarish ham qashshoqlikni kamaytirishga, ham uglerodli, yashil iqtisodiyotga o'tishga hissa qo'shishi mumkin.

Shu sababli ishlab chiqarishning ekologik toza usullaridan foydalanish, chiqindilarni kamaytirish va qayta ishlash ko'rsatkichlarini oshirish bilan birga kompaniyalarning barqaror amaliyotlarni qo'llashi va barqarorlik hisobotlarini nashr etishi muhimdir.

Kelgusi ustuvor yo'nalishlar

2030-yilga kelib qayta ishlangan materiallar ulushini oshirish, chiqindilarni kamaytirish, oziq-ovqat yo'qotishlarini qisqartirish va davlat hamda xususiy sektorda mas'uliyatli xarid siyosatini kuchaytirish SDG 12 ning asosiy ustuvor yo'nalishlari bo'lib qoladi.

Bu maqsadga erishish uchun hukumatlar, biznes sektori, ilmiy doira va aholi o'rtasida xabardorlikni oshirish hamda amaliy hamkorlikni kengaytirish zarur.