SDG 15: Quruqlikdagi ekotizimlarni asrash

Umumiy ma'lumot

Barqaror rivojlanishning 15-maqsadi o'rmonlardan oqilona foydalanish, cho'llashishga qarshi kurashish, yer tanazzuli holatlariga chek qo'yish va yer unumdorligini qayta tiklash hamda biologik xilma-xillikning yo'qolib ketish xavfini bartaraf etishga qaratilgan. Keyingi o'rinlarda bu maqsad SDG 15 deb yuritiladi.

Birlashgan Millatlar Tashkiloti tomonidan 2015-yilda belgilangan 17 ta barqaror rivojlanish maqsadlaridan biri sifatida SDG 15 2030-yilgacha erishilishi kerak bo'lgan 12 ta maqsaddan iborat bo'lib, 14 ko'rsatkich bilan o'lchanadi.

Maqsadli natijalar

Birinchi 9 ta maqsad maqsadli natijalar deb yuritiladi va ular quyidagilarni o'z ichiga oladi:

• quruqlik va chuchuk suv ekotizimlarini saqlash va tiklash
• o'rmonlarni kesishni tugatish va buzilgan o'rmonlarni tiklash
• cho'llanishni tugatish va degradatsiyaga uchragan yerlarni tiklash
• tog' ekotizimlarining saqlanishini ta'minlash, biologik xilma-xillik va tabiiy yashash joylarini muhofaza qilish
• genetik resurslardan foydalanishni va imtiyozlarni adolatli taqsimlashni himoya qilish
• muhofaza qilinadigan turlarning brakonerlik va savdosiga barham berish
• quruqlikda va suv ekotizimlarida invaziv begona turlarning paydo bo'lishining oldini olish
• ekotizim va biologik xilma-xillikni hukumat rejalashtirishiga integratsiya qilish

Qo'llab-quvvatlovchi maqsadlar

Qolgan 3 maqsad quyidagi yo'nalishlarga qaratilgan:

• ekotizim va bioxilma-xillikni saqlash hamda undan barqaror foydalanish uchun moliyaviy resurslarni oshirish
• o'rmonlarni barqaror boshqarishni moliyalashtirish va rag'batlantirish
• global brakonerlik va odam savdosiga qarshi kurashish

Quruqlik ekotizimlarining ahamiyati

Inson hayoti quruqlik va okeanlarga bog'liq. SDG 15 kelajak avlodlar uchun barqaror turmush tarzini ta'minlashga qaratilgan.

Inson ratsionining katta qismi o'simlik hayotiga bog'liq bo'lib, qishloq xo'jaligi asosiy iqtisodiy resurslardan biri hisoblanadi. O'rmonlar Yer yuzasining qariyb 30 foizini egallaydi va millionlab turlarning hayotiy muhitini ta'minlaydi.

Toza havo va suvning muhim manbai sifatida quruqlik ekotizimlari iqlim o'zgarishiga qarshi kurashda ham muhim ahamiyatga ega.

Kelgusi ustuvor yo'nalishlar

Kelgusida o'rmonlarni tiklash, degradatsiyaga uchragan yerlarni qayta jonlantirish, bioxilma-xillikni himoya qilish va brakonerlikka qarshi kurashni kuchaytirish SDG 15 ning asosiy ustuvor yo'nalishlari bo'lib qoladi.

Quruqlikdagi ekotizimlarni saqlash uchun hukumatlar, mahalliy hamjamiyatlar, ilmiy muassasalar va xalqaro tashkilotlar o'rtasidagi hamkorlikni kengaytirish zarur.